کتاب «پیامبر اُمّی» در اصل، مقاله‌ای بوده است به قلم متفکر شهید آیت‌الله مرتضی مطهری که در سال ۱۳۴۷ هجری شمسی برابر با ۱۳۸۷ هجری قمری در کتاب محمد (ص) خاتم پیامبران ـ که به مناسبت آغاز پانزدهمین قرن بعثت از سوی مؤسسه حسینیه ارشاد زیر نظر آن شهید منتشر شد، به چاپ رسید و پس از آن و در زمان حیات استاد نیز به صورت رساله‌ای کوچک به زیور طبع مزین شد و در سال ۱۳۶۹ با حروفچینی جدید و اعراب‌گذاری جملات عربی و با فهرست‌های مختلف منتشر گردید

یکی از نکات روشن زندگی رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله این است که درس‌ناخوانده و مکتب‌نادیده بوده است؛ نزد هیچ معلمی نیاموخته و با هیچ نوشته و دفتر و کتابی آشنا نبوده است. احدی از مورخان، مسلمان یا غیر مسلمان، مدعی نشده است که آن حضرت در دوران کودکی یا جوانی، چه رسد به دوران کهولت و پیری که دوره رسالت است، نزد کسی خواندن یا نوشتن آموخته است، و همچنین احدی ادّعا نکرده و موردی را نشان نداده است که آن حضرت قبل از دوران رسالت یک سطر خوانده و یا یک کلمه نوشته است. مردم عرب، بالاخص عرب حجاز، در آن عصر و عهد به طور کلی مردمی بی‌سواد بودند. افرادی از آنها که می‌توانستند بخوانند و بنویسند انگشت‌شمار و انگشت‌نما بودند. عادتاً ممکن نیست که شخصی در آن محیط، این فن را بیاموزد و در میان مردم به این صفت معروف نشود.