Praca Marcina Kruszyńskiego "UMCS w latach 1944–1989. Zarys dziejów uczelni w warunkach PRL" to pierwsze studium z historii uniwersytetu w czasach Polski Ludowej. Autor, przemieszczając się przez „epoki i miesiące PRL”, zastanawia się po pierwsze nad tym, czy w podporządkowanym jednej partii państwie i społeczeństwie istniał margines swobód w murach akademickich? Po drugie, jaką rolę w kierowaniu UMCS odgrywała organizacja partyjna PZPR? Dalej, jaki wkład w wytyczanie i realizację zadań uczelni wnosili jej kolejni rektorzy? I wreszcie czy tego typu placówka, oprócz prowadzenia badań naukowych, kształcenia studentów, służyła także komunistycznej indoktrynacji młodych pokoleń Polaków? Pytaniate są o tyle ważne, że lubelski UMCS, przez cały okres istnienia PRL, niósł na sobie, przynajmniej w wymiarze symbolicznym, brzemię „edukacyjnego mitu założycielskiego nowej Polski”. Czytelnikowi pozostaje więc sprawdzić, na ile chodziło wyłącznie o ów mit, na ile zaś swoboda myśli pozostała tam wartością nadrzędną.