یکی بود و یکی نبود مجموعه‌ای متشکل از یک دیباچه، شش داستان کوتاه و مجموعه‌ای از کلمات عوامانه فارسی نوشته سید محمدعلی جمالزاده‌ است که در سال ۱۳۰۰ منتشر شده است. این کتاب را آغازگر ادبیات واقع‌گرای فارسی و داستان‌کوتاه‌نویسی در ایران دانسته‌اند. داستان‌های این کتاب شامل عناوین زیر است:
فارسی شکر است
رجل سیاسی
دوستی خاله خرسه
درد دل ملا قربانعلی
بیله دیگ بیله چغندر
ویلان الدوله

در برخی نسخه‌های دیجیتالی شده، داستان کوتاه «کباب غاز» هم به کتاب اضافه شده است که در نسخه اصلی نبوده از داستان‌های کتاب «شاهکار» است.