Jedna z najciekawszych powieści historycznych Józefa Ignacego Kraszewskiego. Opowiada o głośnym romansie Augusta II z Anną von Hoym. Głównym walorem artystycznym powieści, który zapewnił jej trwałą popularność, jest prawda psychologiczna w przedstawieniu dramatu „wielkości i upadku” bohaterki, a także w rysunku postaci króla. Postać hrabiny Cosel uchodzi za jedną z najlepszych kreacji kobiecych w polskiej literaturze dziewiętnastowiecznej. Choć udział wątków sensacyjnych w konstrukcji fabuły jest bardzo poważny, to dzieło Kraszewskiego jest przede wszystkim powieścią psychologiczną w kostiumie historycznym